[ 1630 ] فصل دوازدهم : در سوختگىها . [ 1631 ] قسم اول : سوختگى آتش . [ 1632 ] انتباه : سبب تاول زدن بدن در سوختگىها . [ 1633 ] قسم دوم : در سوختگى از روغن داغ . [ 1634 ] قسم سوم : در سوختگى از آب داغ . [ 1635 ] قسم چهارم : در سوختگى از صاعقه . [ 1636 ] فايده : تعريف صاعقه در دانش هواشناسى قدماء . [ 1637 ] حكايتى در باب شدت سوزانندگى صاعقه . [ 1638 ] قسم پنجم : در سوختگى خورشيد . [ 1639 ] قسم ششم : در سوختگى از عسل بلادر . [ 1640 ] قسم هفتم : در سوختگى زبان از نوره . [ 1641 ] فصل سيزدهم : در جراحات . [ 1642 ] مقالهء اول : در تعريف جراحت و اقسام كلى جراحت و علائم كلى جراحات اعضاى مختلفه . [ 1643 ] مقالهء دوم : در جراحت « صغير بسيط مستوى الشفاة و غير غاير » ؛ يعنى جراحت ريز ، بدون عوارضى چون درد و چرك و قابل پيوند لب‌ها و نيفتادن فاصله در آن بعد از پيوند و نيز غير عميق . [ 1644 ] مقالهء سوم : در جراحت « كبير و غير غاير » ؛ يعنى جراحت بزرگ و عميق . [ 1645 ] انتباه : روش بخيه زدن و ذكر ادويهء جوش‌دهندهء جراحات . [ 1646 ] مقالهء چهارم : در جراحت منفصل المضغه ؛ يعنى جراحتى عميق كه گوشت آن بريده شده باشد . [ 1647 ] فايده : ادويهء بهبوددهندهء زخم در ابدان نرم ( مثل ابدان كودكان و زنان ) و ابدان صلب كه باهم فرق دارند . [ 1648 ] مقالهء پنجم : در جراحت مركب ؛ يعنى مرضى ديگر چون بريدگى عصب يا شكستگى استخوان يا ورم يا سوء مزاج و . . . با آن همراه باشد . [ 1649 ] مقالهء ششم : در جراحت الرأس ( شجه ) ؛ يعنى جراحتى كه در سر افتد و استخوان سر را بشكند . [ 1650 ] مقالهء هفتم : در جراحت البطن ( جايفه ) ؛ يعنى جراحتى كه شكم را بشكافد . [ 1651 ] اگر در جراحت شكم ثرب به بيرون آيد و زياد بماند و رنگ ببازد ، بايد